Begrippenlijst

19-1-2016

Curriculum

Leerplan, een plan voor het leren. De begrippen 'curriculum' en 'leerplan' betekenen hetzelfde en zijn dus uitwisselbaar.

Curriculumniveaus (macro, meso, micro)

Curriculumniveaus verwijzen naar verschillende systeemniveaus waarop afspraken kunnen worden vastgelegd over het curriculum.

  • Macroniveau

    Het macroniveau omvat curriculaire afspraken op nationaal/landelijk niveau (bijv. kerndoelen, eindtermen en examenprogramma’s).
  • Mesoniveau

    Het mesoniveau omvat curriculaire afspraken op school- of opleidingsniveau.
  • Microniveau

    Het microniveau omvat curriculaire afspraken over het onderwijsleerproces op klasniveau.

Curriculumontwikkeling

Curriculum- of leerplanontwikkeling is een cyclisch proces dat is gericht op het inhoudelijk en didactisch verbeteren en vernieuwen van onderwijs. Leerplanontwikkeling bestaat in hoofdlijnen uit vijf kernactiviteiten, welke afwisselend en in interactie met elkaar plaatsvinden. De website curriculumontwerp heeft betrekking op al deze vijf fasen:

  • Analyse

    Op grond van diverse onderzoekingen (probleemanalyse, contextanalyse, behoefteanalyse, analyse van de kennisbasis en beschikbare, mogelijke deeloplossingen) het probleem/het doel van het ontwikkeltraject in kaart brengen en eerste oplossingsrichtingen verkennen.
  • Ontwerp

    Het opstellen van ontwerprichtlijnen (voor functie, vorm en inhoud) waaraan het toekomstige curriculum moet voldoen.
  • Ontwikkeling

    Het daadwerkelijk construeren van delen van het curriculum.
  • Implementatie

    Het proces dat gericht is op het in gebruik nemen van het ontwikkelde curriculum in de praktijk.
  • Evaluatie

    Het verzamelen van gegevens om de kwaliteit van het curriculum te beoordelen, op grond waarvan deze verder aangepast en verfijnd kan worden (formatieve evaluatie). De evaluatie kan aanleiding geven tot het starten van een nieuwe ontwikkelcyclus.

Curriculaire spinnenweb

De kern en de negen draden van het spinnenweb verwijzen naar tien onderdelen van het curriculum die elk een kernvraag over het (plannen van) leren door leerlingen betreffen spinnenweb (Van den Akker, 2003). Dit is een conceptueel model dat helpt de essentiële componenten van een curriculum in samenhang te benoemen. In het spinnenweb fungeert het onderdeel ‘visie’ als centrale, verbindende schakel; de overige onderdelen (leerplanaspecten) zijn verbonden met die visie. Idealiter zijn ze ook met elkaar verbonden, zodat er sprake is van consistent of samenhangend curriculum. De metafoor van het spinnenweb geeft het kwetsbare karakter weer van een curriculum: enigszins flexibel maar te eenzijdige aandacht voor een onderdeel kan de balans in een curriculum verstoren. Klik hier voor een aanklikbaar spinnenweb met een toelichting per draad.

 

Curriculair spinnenweb_ned_.jpg